Sau đây là tài liệu Tham Khảo.

Mục lục:

I- QUY TẮC VÀ ĐIỀU LỆNH CHO LỚP
II- NGHI THỨC NGHIÊM LỄ
III- NGHI THỨC THAY ĐAI
IV- NGHI THỨC LỄ TƯỞNG NIỆM SÁNG TỔ MÔN PHÁI
V- NGHI THỨC TANG LỄ

1. QUY TẮC VÀ ĐIỀU LỆNH CHO LỚP
   Phong cách đứng, ngồi và chào nhau thì ai cũng biết, song để hiểu biết thấu đáo và thực hiện thế nào cho đúng, cho đồng nhất và nghiêm túc thì cần có quy định cụ thể và thống nhất.
   
   
   
   1. 
      
   2. Đầu buổi tập: Lớp trưởng hoặc phụ tá HLV có nhiệm vụ tập họp lớp, điểm danh, sau đó mới bàn giao lớp cho HLV. Các bước được thực hiện như sau:
      
      
      
      1. Phụ tá HLV đứng nghiêm trước hàng và đối diện với lớp (cần lưu ý: Khi người điều khiển phát hiệu lệnh nghiêm thì phải đứng ở tư thế nghiêm, không được đứng tư thế tự do mà hô nghiêm, đồng thời khẩu lệnh hô phải to, rõ, dõng dạt).
         
         
      2. Phụ tá HLV yêu cầu lớp trưởng các lớp (nếu có nhiều lớp theo cấp đai khác nhau) báo cáo số môn sinh vắng. Sau đó quay ngang nghiêm lễ HLV chính và báo cáo sĩ số, bàn giao lớp cho HLV chính. Báo cáo xong, Phụ Tá HLV trở lại đứng ở vị trí đầu hàng bên cánh trái hoặc phải phát lệnh “Nghỉ” rồi “Nghiêm, Nghiêm lễ…Lễ” để cả lớp chào HLV trước khi bước vào buổi tập.
         
         
      3. HLV cho rót đội hình bằng khẩu lệnh “ Cự ly rộng …làm chuẩn cả lớp…hàng ngang, ” để chuẩn bị khởi động. Khoảng cách giữa các võ sinh với nhau là mỗi người 1 cánh tay không đụng nhau.
         
         
      4. Khi có khẩu lệnh nghiêm, tất cả võ sinh giập gót chân trái vào gót chân phải, 2 mũi bàn chân tạo thành hình chữ V, 2 tay nắm xuôi theo đùi. Khi có khẩu lệnh nghỉ, các võ sinh bỏ chân trái sang ngang khoảng cách 2 chân rộng bằng khoảng cách 2 đầu vai đồng thời 2 bàn tay chắp sau lưng.
         
         
      5. Võ sinh đang ở tư thế nghiêm, nghe khẩu lệnh “Chuẩn bị” biết là chuẩn bị ngồi, lập tức bắt chéo mũi chân phải ra sau chân trái để sẵn sàng tư thế ngồi xuống. và khi nghe khẩu lệnh “Ngồi”, các võ sinh đồng loạt hô to: “Xuống” và ngồi ở tư thể xếp bằng. Ở tư thế này võ sinh cũng cần phải nghiêm túc, lưng thẳng, 2 tay đặt nắm đấm lên 2 đầu gối và thở điều hoà nhẹ nhàng, im lặng lắng nghe lời giảng của HLV hoặc theo dõi sự hướng dẫn đòn thế của HLV.
         
         Ghi nhớ: Tuy ở tư thế ngồi nhưng không được ngồi tự do, luôn duy trì hàng ngũ và tư thế ngồi đúng, tránh quay sang bên cạnh để trao đổi chuyện riêng nếu không cần thiết, như vậy lớp học mới thực sự có không khí nghiêm túc, và việc giảng dạy cũng như sự tiếp thu mới đạt hiệu quả cao.
         
         
      6. Võ sinh đang ở tư thế ngồi, nghe khẩu lệnh “Chuẩn bị” biết là chuẩn bị đứng, lập tức vỗ bàn tay phải xuống đất, và khi nghe khẩu lệnh “Đứng”. các võ sinh đồng loạt hô to “Dậy”.
         
      
      
   3. Cuối buổi tập: Sau khi kết thúc buổi tập, Phụ Tá HLV cho võ sinh sửa lại võ phục bằng khẩu lệnh “ Tư thế sửa võ phục”, các võ sinh đưa chân phải thẳng ra sau 1 bước chân và khi nghe khẩu lệnh “Quỳ” của Phụ Tá HLV, thì tất cả võ sinh đồng loạt hô “xuống” và quỳ gối phải xuống, gối trái dựng, sau đó sửa sang lại quần áo, thắt lại đai. Chỉnh đốn xong, 2 tay chồng lên nhau trên gối trái, tay trái dưới ngữa, tay phải trên úp. chờ hiệu lệnh. Người điều khiển quan sát thấy cả lớp đã chỉnh đốn võ phục xong thì phát khẩu lệnh cho đứng lên:
      
      Khẩu lệnh “Chuẩn bị”, các võ sinh vỗ tay phải vào tay trái, Khẩu lệnh “Đứng” các võ sinh đồng loạt hô “Dậy’, rút chân phải lên chụm chân trái. Khẩu lệnh tiếp theo của người điều khiển là “Nghiêm…bên phải (hoặc trái ….Bước, dồn hàng). Dồn hàng xong, người diều khiển về đứng vị trí ở đầu hàng phát lệnh chào HLV: Khẩu lệnh “Nghiêm….Nghiêm lễ…Lễ”.
      
   
   
2. NGHI THỨC NGHIÊM LỄ
   Nghiêm lễ là cách chào đặc trưng của môn phái Vovinam, bàn tay phải đặt lên trên ngực trái, nơi có trái tim. biểu trưng cho “Bàn tay thép đặt lên trái tim từ ái”. Khi mới vừa bước chân vào ngưỡng cửa Vovinam, người võ sinh ngay từ ngày đầu tiên đã được học cách chào này, tuy nhiên chào thế nào cho đúng thì cần phải hiểu rõ và theo một quy tắc nhất định.
   
   
   
   1. Quy cách đặt bàn tay: Các ngón tay của bàn tay phải khép lại tự nhiên đặt 1/3 dưới bờ ngực trái, nơi bàn tay cảm nhận được nhịp đập của trái tim. Cánh tay nằm ngang, không chếch lên hoặc xéo xuống.
      
      
   2. Đối tượng chào: Không hạn chế đối tượng chào bằng cách chào của môn phái (Nghiêm lễ), có nghĩa là môn sinh Vovinam có thể sử dụng cách chào của môn phái với bất kỳ đối tượng nào, không nhất thiết đó là người trong hay ngoài môn phái, và bất cứ ở đâu khi cần chào nhau, không nhất thiết phải là lúc sinh hoạt trong phạm vi võ đường hay môi trường Vovinam. Như vậy vừa thể hiện được phong cách đặc trưng của Vovinam, vừa quảng bá được cách chào riêng biệt mà từ năm 1938 Võ Sư Sáng Tổ Nguyễn Lộc đã đi tiên phong khai sinh ra cách chào rất ấn tượng này. Ngày nay nhiều tập thể, cá nhân, thậm chí có cả những vị nguyên thủ quốc gia của nhiều quốc gia khác nhau cũng thực hiện cách chào này.
      
      
   3. Tư thế chào: Khi thực hiện nghiêm lễ, người thực hiện phải ở tư thế nghiêm trang, không đùa cợt, xao lãng khi chào để thể hiện sự tôn trọng đối với người mình muốn chào.
      
      
   4. Phân biệt cách thể hiện khi chào:
      
      
      
      • Người dưới chào người trên (Đẳng cấp nhỏ, tuổi tác nhỏ hoặc chức vụ nhỏ) Khi nghiêm lễ cần phải hơi khom người về trước, mắt nhìn thẳng vào người mình muốn chào. (Chào khi đứng trước di ảnh Sáng Tổ, kỳ hiệu, gặp người trên như các Võ Sư, HLV)
        
        
      • Ngang hàng chào nhau, tất cả đều phải hơi khom người về trước và nhìn thẳng vào nhau khi chào. (Chào khi quay đôi với nhau trước và sau khi luyện tập, biểu diễn, trước và sau khi thi đấu…)
        
        
      • Người lớn đáp lễ (chào trả lại) không cần phải khom người về trước, mà chỉ đặt tay lên tim và nhìn thẳng về người mình chào là đủ.
        
      
      
   5. Những nơi bắt buộc phải chào: Người môn sinh khi bước chân vào võ đường, phòng luyện tập, phòng hội họp của Vovinam, phải dập chân và thực hiện nghiêm lễ ở ngay cửa phòng, trước khi bước vào bên trong. Điều này được giải thích như sau:
      
      
      
      • Trong võ đường: Thường là có di ảnh của Sáng Tổ môn phái. Có Kỳ hiệu của môn phái. Vì vậy môn sinh không chỉ nghiêm lễ với người đối diện mà còn phải nghiêm lễ di ảnh Sáng Tổ và kỳ hiệu của môn phái khi nhìn thấy bất cứ ở đâu.
        
        
      • Trong phòng luyện tập, phòng hội họp: Ngoài di ảnh Sáng Tổ, kỳ hiệu của môn phái, còn có thể có những người trên mình đang hiện diện trong đó, vì vậy để thể hiện sự tôn kính, người môn sinh phải thực hiện nghiêm lễ khi vừa bước đến cửa phòng.
        
        
      • Ngày nay có không ít người khi chào quốc kỳ cũng tự đặt tay lên tim, thế thì, là môn sinh Vovinam, đó lại là cách chào truyền thống, tại sao chúng ta lại không thể hiện theo phong cách này?
        
        
      • Ngoài ra người môn sinh Vovinam còn thực hiện Nghiêm Lễ khi đứng trước di ảnh người quá cố, lúc viếng tang, lúc linh cửu của người quá cố là Võ Sư, HLV hoặc đồng môn đi qua.
        
      
      
   6. Hướng dẫn nghi thức dành cho đội hình chào:
      
      Khi đón tiếp một phái đoàn các Võ Sư cao cấp của môn phái hoặc đón tiếp nhân vật quan trọng trong Môn Phái . Người điều khiển rót đội hình thành 2 hàng 2 bên dọc theo lối đi, phát khẩu lệnh trái, phải quay, để 2 hàng hướng về lối đi. Khi phái đoàn đến thì phát khẩu lệnh “Nghiêm…Nghiêm lễ” nhưng chỉ dừng lại ở đó cho môn sinh đội hình chào đặt tay lên tim xuyên suốt thời gian phái đoàn đi ngang qua đội hình chào để tiến về lễ đài. Sau khi đoàn đã đến lễ đài và hướng xuống đội hình, khi đó người điều khiển phát khẩu lệnh “Hướng về lễ đài, trái phải… Quay”. đội hình chào quay xong, người điều khiển tiếp tục phát lệnh cho tất cả môn sinh “Tất cả Nghiêm…nghiêm lễ….Lễ” để chào phái đoàn.
      
   
   
3. NGHI THỨC THAY ĐAI
   Sau các kỳ thi thăng cấp, một số võ sinh, môn sinh được chuyển cấp, phải thay đai. Nghi thức thay đai được áp dụng cho các môn sinh đổi màu đai như cấp Tự Vệ lên Nhập Môn, Lam Đai tam lên Huyền Đai, Huyền Đai lên Hoàng Đai nhất….Nghi thức được thực hiện như sau:
   
   
   
   1. Người được thay đai, phải chuẩn bị sẵn một chiếc đai của đẳng cấp mới, theo khẩu lênh của người điều khiển quỳ ở tư thế sửa võ phục, 2 tay đặt lên gối trái. Khi nghe khẩu lệnh của người điều khiển: “Tháo đai” thì môn sinh được thay đai tháo đai cũ đang mang trên người ra, gấp lại làm tư dặt xuống dọc theo cạnh bàn chân trái. Tay phải cầm chiếc đai mới, giữ 1 đầu chiếc đai mới bằng 2 ngón tay cái và ngón trỏ để khi tung đai vẫn giữ được một đầu đai trên tay. Khi nghe khẩu lệnh của người điều khiển “Tung đai” các môn sinh đồng loạt tung phần còn lại của chiếc đai mới lên trời, sau đó thắt đai mới vào người theo quy cách thắt đai. Thắt xong, nhặt chiếc đai cũ bỏ vào trong áo và đặt 2 tay lên gối để sẵn sàng đứng dậy khi có hiệu lệnh.
      
      
   2. Thay đai danh dự. Người được thay đai danh dự sau khi làm các thủ tục chào xong thì quỳ xuống thực hiện quy tắc tháo đai như trên đã nói, sau đó đứng lên tư thế nghiêm, 2 tay vòng phía trước ngang vai, tay trái trên, tay phải dưới. Võ Sư hoặc đại biểu được mời thắt đai danh dự sẽ vòng chiếc đai qua khỏi đầu môn sinh được thay đai để thắt đai vào lưng cho môn sinh này. Sau khi thủ tục thắt đai xong, môn sinh tự quỳ xuống và nhặt đai cũ bỏ vào trong áo rồi mới chào và quay về chỗ cũ.
      
      
   3. Đọc lời tuyên thệ: Sau khi thay đai cấp Tự Vệ lên cấp Nhập Môn. Lúc này người môn sinh đã bước vào ngưỡng cửa của môn phái, thực thụ là môn đồ của môn phái Vovinam. Một môn sinh tiêu biểu được chọn thay mặt lớp để đọc tuyên thệ. Môn sinh tiêu biểu bước lên đứng đầu hàng, điều khiển toàn lớp Nhập Môn quỳ ở tư thế sửa võ phục, sau đó quay tới trước và tự quỳ xuông đọc to lời tuyên thệ sau đây:
      
      

      
      Hỡi các tân môn sinh khoá…Thuộc CLB Vovinam-Việt Võ Đạo….Hãy đặt tay lên tim.
      

      
      
      • Trước Quốc kỳ tượng trưng tinh thần bất khuất và sự bất diệt của dân tộc.
        
      • Trước Việt Võ Đạo kỳ tượng trưng truyền thống hào hùng và độ lượng của người võ sĩ đạo.
        
      • Trước chân dung Sáng Tổ tượng trưng tinh thần hy sinh của người thanh niên đói với Tổ Quốc và nhân loại.

      
      
      Chúng tôi các tân môn sinh khoá…..
      Nguyện noi gương Sáng Tổ Môn phái.
      

      
      
      1. Sống trong sạch và cao thượng.
         
      2. Hàm dưỡng ý chí.
         
      3. Khổ công luyện tập.
         

      
      

      
      
      1. Để: Bảo vệ danh dự Tổ Quốc. XinThề (Đồng thanh hô: Xin Thề)
         
      2. Để: Phục vụ dân tộc và nhân loại. Xin thề (Đồng thanh xin thề.)
         
      3. Để: Xây dựng thế hệ Thanh niên dấn thân hiến ích. Xin thề(Đồng thanh xin thề)

      
      Sau khi đọc lời tuyên thệ xong, môn sinh đại diện vung nắm đấm tay phải lên và hô:”xin thề”. Mỗi lần hô cả lớp hô theo. 3 lần, sau đó đứng lên nghiêm lễ và trở về chỗ cũ.
      

      
      
   
   
4. NGHI THỨC LỄ TƯỞNG NIỆM SÁNG TỔ MÔN PHÁI
   
   
   
   1. Trang trí bàn thờ: Tuỳ theo điều kiện cho phép, tuy nhiên trên bàn thờ không thể thiếu di ảnh Sáng Tổ, bên cánh trái của bức phông là phù hiệu môn phái, bên cánh phải là phù hiệu đơn vị (nếu có) và bên trên trước băngrol với nội dung “Lễ tưởng niệm lần thứ…. Ngày mất của Võ Sư Sáng Tổ Nguyễn Lộc” (tính từ năm ông mất, nhưng nếu bẳng không là Lễ giỗ Tổ thì phải ghi lùi lại sau 2 năm từ sau năm mất). Ngoài ra trên bàn thờ phải đầy đủ, hương đèn hoa quả.
      
      
   2. Chuẩn bị: Ổn định hàng ngũ, trang phục chỉnh tề. Môn sinh xếp hàng 2 bên chừa lối đi chính giữa tiến về lễ đài.( Đại biểu, các Võ sư và đoàn đại diện của các lớp dâng lễ sẽ di chuyển theo lối này để tiến đến lễ đài) Mỗi lớp chuẩn bị sẵn một mâm lễ có thể là trái cây, cũng có thể là bánh, trưng bày trang trọng và đẹp mắt, mâm được phủ một khăn vuông đỏ rồi mới sắp xếp bánh trái lên. mỗi mâm có 2 môn sinh bưng ngang vai, phía sau là HLV phụ trách lớp và ít nhất là 2 môn sinh đại diện. Các đoàn được xếp ở phía cuối lớp. Khi di chuyển về lễ đài phải bảo đảm khoảng cách giữa đoàn đại diện của lớp này và đoàn đại diện của lớp kia. Đi đầu là lễ vật của đoàn Võ Sư và HLV. Kế tiếp là đoàn các Cựu môn sinh.
      
      Ở 2 bên bàn thờ bố trí 2 môn sinh làm công việc đốt sẵn hương để đưa cho người dâng hương đồng thời tiếp nhận hương để cắm lên lư hương.
      
      
   3. Hành lễ: Người điều khiển (công tác Tổ chức, cũng có thể là trưởng ban nghi lễ) Tuyên bố lý do và chương trình.
      
      Đọc tiểu sử của Sáng Tổ. Sau khi tuyên bố Lễ Tưởng niệm bắt đầu thì mời Võ Sư trưởng dâng hương. Võ Sư trưởng tiến về lễ đài đứng trước bàn thờ Sáng Tổ nghiêm lễ và nhận hương.
      
      Người ĐK: Giờ hành lễ bắt đầu.
      
      9 hồi trống, chiêng kết thúc bằng 9 tiếng theo nhịp liên ba.
      Trống, chiêng chấm dứt.
      
      Võ Sư Trưởng: Niệm hương – Người ĐK: Đọc văn Tế.
      Nếu không đọc Văn Tế thì Võ Sư Trưởng khấn to: Trước hồn thiêng Sông Núi, trước Anh linh Sáng Tổ. Hôm nay là ngày……Tháng……Năm….. Tại ……. Đệ tử tên…………..là Võ Sư Trưởng võ đường (hay Hội trưởng, Chi hội Trưởng) cùng toàn thể môn đồ có mặt, cung kính kính dâng lên Sáng Tổ lòng thành kính tri ân , Cầu xin người phù hộ, độ trì cho môn đệ trên toàn thế giới luôn khoẻ mạnh, thăng tiến để thực hiện tốt đẹp hoài bảo của người là đem ánh sáng Việt Võ Đạo đến cho muôn người.
      
      Khấn xong thượng hương. (người của ban nghi lễ đón hương và cắm lên lư hương). Nghiêm lễ.
      
      Sau khi Võ Sư Trưởng dâng hương xong, người điều khiển chương trình tiếp tục mời các đoàn lên dâng hương. Dẫn đầu là đoàn của đại biểu, kế tiếp là đoàn các cựu môn sinh, tiếp theo là đoàn của các Võ Sư và HLV cuối cùng là các đoàn của đại diện môn sinh từng điểm tập tiến về lễ đài để dâng hương. Đi đầu mỗi đoàn là mâm ngũ quả có 2 môn sinh khiêng ngang vai. Tại lễ đài sẽ bố trí 2 người của ban nghi lễ để tiếp nhận và sắp xếp.
      
      Trong quá trình diễn ra lễ dâng hương đều phải trà dâng tửu hiến đúng 3 tuần (3 lần).
      Lễ tất. Người điều khiển tuyên bố kết thúc.
      
   
   
5. NGHI THỨC TANG LỄ (Chỉ dành cho cấp Võ Sư Cao Đẳng)
   
   Khi trong Hội, Chi Hội có Võ Sư qua đời. Người được tin sớm nhất có trách nhiệm thông báo cho các Võ Sư, HLV trong Hội, Chi Hội. Những Võ Sư có trách nhiệm, hội ý và thành lập ban tang lễ. Nếu gia đình người mất thống nhất cử hành theo nghi thức môn phái thì ban tang lễ phối hợp cùng gia đình đứng ra đảm trách và điều hành. Thông báo đến các môn sinh giờ viếng tang và truy điệu, giờ đưa tang. Sau đó đặc trách một lực lượng môn sinh có đẳng cấp dưới vị Võ Sư qua đời từ 1 đến 3 cấp, mặc võ phục luân phiên túc trực bên quan tài mỗi ca 4 người và một Võ Sư nhóm trưởng vị này phải ngang cấp với vị Võ Sư quá cố, 4 môn sinh đứng nghiêm chỉnh ở 4 góc đặt quan tài, mặt hướng về phía trước. Mỗi ca trực không quá 2 giờ đồng hồ. Khi thay ca phải chào nhau theo nghi thức nghiêm lễ. Nhóm vào ca do Võ Sư nhóm trưởng dẫn dắt phải chào di ảnh người quá cố trước khi vào thay, nhóm xuống ca khi lui ra cũng chào di ảnh người quá cố trước khi ra sau thay võ phục.
   
   Ban tang lễ có trách nhiệm cử người viết điếu văn, đồng thời báo cáo lên cấp Liên Đoàn hay Văn phòng Chưởng Môn để đề nghị truy thăng đẳng cấp, nếu vị Võ Sư quá cố hội đủ các điều kiện về thời gian, công lao cống hiến. Và nghi thức thăng đai sẽ được tiến hành trong lễ truy điệu. Một Võ Sư Cao đẳng được uỷ nhiệm sẽ đọc quyết định truy thăng của cấp trên cho người quá cố, sau đó sẽ đặt đai mới lên nắp quan tài để hoàn thành việc thăng đai.
   
   Khi di quan, môn sinh các cấp được tổ chức mặc võ phục xếp hàng đi theo sau quan tài và đi bộ theo sau xe chở quan tài một đoạn mới được lên xe. Để biểu lộ tình cảm và lòng tri ân, mỗi môn sinh sẽ được phát một miếng vải tang cài trên ngực áo và môn sinh sẽ hoàn lại tại linh án của người Võ Sư quá cố trong vòng 1 ngày.
   

(Theo http://chauminhhay.wordpress.com)